Chuyên Gia Chia Sẻ Cách Trị Suy Giãn Tĩnh Mạch Sớm

PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu là một chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực Tim mạch tại Việt Nam, hiện là Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội. Bên cạnh công tác quản lý và điều trị, bác sĩ luôn dành sự quan tâm đặc biệt đến những căn bệnh mạn tính phổ biến nhưng dễ bị cộng đồng bỏ sót. Dưới đây là bài viết được ghi lại từ chính trải nghiệm lâm sàng và góc nhìn chuyên môn của bác sĩ về căn bệnh suy giãn tĩnh mạch chi dưới.

SUY GIÃN TĨNH MẠCH CHI DƯỚI: ĐỪNG ĐỂ ĐẾN KHI CHÂN LOÉT MỚI GẶP BÁC SĨ

Tuần trước, có một người phụ nữ khoảng 50 tuổi đến gặp tôi vì một vấn đề tim mạch khác. Như một thói quen lâm sàng, tôi không bao giờ bỏ qua việc tầm soát suy giãn tĩnh mạch một căn bệnh rất hay gặp ở phụ nữ trung niên có tiền sử sinh nở.

Sau khi khai thác bệnh sử, tôi phát hiện chị có dấu hiệu mỏi chân, phù nhẹ về chiều tối kèm theo chuột rút ban đêm tình trạng này đã kéo dài hơn 3 năm. Chị phân trần: "Tưởng bình thường vì đứng bán hàng cả ngày, thầy ạ."

Nhưng không phải bình thường đâu ạ. Kết quả siêu âm Doppler sau đó cho thấy hệ tĩnh mạch hiển đã suy nặng ở cả hai chân. Chị cần thiết phải bắt đầu điều trị ngay, nếu không sẽ dẫn đến các biến chứng vô cùng đáng tiếc.

Việc bỏ qua căn bệnh rất hay gặp ở Việt Nam này là do cả hai phía: người dân chủ quan và hệ thống y tế đôi khi bỏ sót. Chính vì vậy, hôm nay tôi muốn chia sẻ về suy giãn tĩnh mạch chi dưới. Bài viết này có sự đóng góp rất nhiều về chuyên môn của bác sĩ chuyên khoa tại Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội.

Ảnh: Tầm soát suy giãn tĩnh mạch một căn bệnh rất hay gặp ở phụ nữ trung niên có tiền sử sinh nở.

1. Bệnh lý phổ biến hơn chúng ta nghĩ rất nhiều

Tỉ lệ mắc suy tĩnh mạch mạn tính ở người trưởng thành dao động từ 20 đến 35% tùy nghiên cứu. Nghĩa là nhìn quanh bạn, cứ 3–4 người thì có 1 người đang có vấn đề ở hệ tĩnh mạch chi dưới ở một mức độ nào đó.

Đây không phải là bệnh của riêng người già. Giáo viên đứng lớp nhiều giờ, người bán hàng, đầu bếp, lễ tân, nhân viên văn phòng ngồi liên tục, phụ nữ mang thai, người thừa cân, béo phì… tất cả đều là nhóm nguy cơ cao. Khác với tăng huyết áp hay đái tháo đường, bệnh nhân không chủ động đi khám suy giãn tĩnh mạch vì họ luôn nghĩ "chân nặng là chuyện thường".

2. Nhận biết sớm không khó - nếu chịu tìm hiểu và đặt câu hỏi

Bệnh bắt đầu bằng những dấu hiệu rất rõ ràng:

• Chân nặng, mỏi về cuối ngày, đặc biệt sau khi đứng hoặc ngồi lâu. Phù nhẹ vùng cổ chân buổi chiều, sáng hôm sau hết - rồi ngày càng tăng lên đến mức không hết hẳn.
• Chuột rút ban đêm, ngứa ran, cảm giác bồn chồn ở chân.
• Giãn tĩnh mạch nổi dưới da: ban đầu là mạng nhện tím li ti, sau là búi xanh nổi rõ.
• Da cẳng chân đổi màu nâu sẫm, dày cứng dần, hay loét chân... thì đây đã là giai đoạn muộn.

Nếu có một trong các dấu hiệu trên, người bệnh rất cần thiết phải siêu âm Doppler tĩnh mạch. Đây là một xét nghiệm đơn giản, không đau, không tốn kém nhiều, nhưng cho kết quả đủ để bác sĩ lên kế hoạch điều trị hợp lý và tiên lượng chính xác cho người bệnh.

3. Điều tôi lo nhất không phải là búi tĩnh mạch giãn mà là loét chân

Khi suy tĩnh mạch tiến đến giai đoạn C5–C6 (loét tĩnh mạch mạn tính), chi phí điều trị có thể lên tới hàng trăm triệu đồng mỗi năm, và tỉ lệ tái phát trên 70% nếu không xử lý được nguyên nhân gốc rễ. Bệnh nhân sẽ rất đau đớn, mất ngủ, giảm khả năng lao động nghiêm trọng. Đây là gánh nặng thực sự không chỉ cho cá nhân người bệnh mà cho cả hệ thống y tế. Điều đáng nói là phần lớn trong số đó hoàn toàn có thể kiểm soát tốt ngay từ giai đoạn sớm.

4. Phòng ngừa không cao siêu phức tạp như các bệnh lý tim mạch khác

Các biện pháp nên thực hiện hàng ngày bao gồm:

• Tránh đứng hoặc ngồi liên tục quá 30 phút. Nên đứng dậy đi lại, co duỗi cổ chân vài cái.
• Gác chân cao khi nghỉ ngơi khoảng 15–20 phút, sao cho chân cao hơn tim một chút.
• Mang tất áp lực nếu nghề nghiệp có nguy cơ cao hoặc cơ thể đã bắt đầu có triệu chứng.
• Kiểm soát cân nặng, vì béo phì sẽ làm tăng áp lực lên hệ tĩnh mạch đáng kể.
• Vận động đều đặn: đi bộ, bơi, đạp xe hay bất cứ môn thể thao nào bạn thích. Khi cơ bắp chân co bóp, nó đóng vai trò như một "bơm tim thứ hai" giúp máu tĩnh mạch hồi lưu về tim tốt hơn.

Một lời nhắn nhỏ với các đồng nghiệp bác sĩ:

Trong một buổi khám bệnh bận rộn, suy giãn tĩnh mạch thường không nằm trong danh sách ưu tiên. Nhưng chỉ cần chúng ta hỏi thêm bệnh nhân một câu: "Chân anh/chị có hay nặng mỏi, phù về chiều không?" là đã đủ để sàng lọc. Chúng ta đừng để bệnh nhân chỉ gặp bác sĩ khi chân đã loét, lúc đó điều trị vừa khó, vừa tốn kém lại vừa ít hiệu quả.

Căn bệnh này điều trị hiệu quả ở giai đoạn sớm, từ thay đổi lối sống, mang tất áp lực, dùng thuốc trợ tĩnh mạch, cho đến các can thiệp nội mạch ít xâm lấn như laser, sóng cao tần hay bơm keo sinh học. Cửa sổ điều trị rất rộng, nếu chúng ta chịu để ý sớm hơn đến... đôi chân của các Bà, các Cô...

GÓC CHIA SẺ TỪ MERINCO: GIẢI PHÁP VÀNG BẢO VỆ ĐÔI CHÂN KHỎE MẠNH

Đồng hành cùng lời kêu gọi tầm soát và điều trị sớm của PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu, Merinco – Nhà phân phối thiết bị y tế uy tín xin chia sẻ một giải pháp y khoa nền tảng, được các bác sĩ khuyên dùng hàng đầu trong phòng ngừa và điều trị suy giãn tĩnh mạch: Sử dụng vớ nén y khoa (tất áp lực).

• Cơ chế tối ưu: Vớ nén y khoa tạo ra độ dốc áp lực chuẩn xác (giảm dần từ cổ chân lên đùi), hỗ trợ các van tĩnh mạch khép kín trở lại, thúc đẩy máu lưu thông ngược dòng về tim một cách hiệu quả và ngăn ngừa tình trạng ứ máu gây phù nề, chuột rút.
• Mẹo nhỏ từ Merinco: Đối với những người có đặc thù công việc phải đứng hoặc ngồi lâu, hãy chủ động trang bị vớ nén y khoa ngay từ khi chân mới có cảm giác nặng, mỏi. Đây là biện pháp bảo tồn đơn giản, an toàn và kinh tế nhất để chặn đứng bệnh tiến triển sang các giai đoạn biến chứng loét chân nguy hiểm.

Hãy để Merinco cùng bạn chăm sóc đôi chân của bản thân và những người phụ nữ thân yêu mỗi ngày!