Đái tháo đường (tiểu đường) là một bệnh lý mạn tính đòi hỏi người bệnh phải có sự thấu hiểu sâu sắc về phác đồ điều trị cũng như cách tự theo dõi tại nhà. Để giúp người bệnh có một góc nhìn đúng đắn và khoa học, tránh những sai lầm đáng tiếc trong quá trình chăm sóc sức khỏe, TS.BS Nguyễn Quang Bảy - Trưởng khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai đã có những chia sẻ, đúc kết vô cùng giá trị mang tính thực hành cao dưới đây.
1. Phân biệt các loại Insulin: Chiếc chìa khóa quyết định thời điểm tiêm và ăn
Việc hiểu rõ loại Insulin mình đang sử dụng thuộc nhóm nào là yếu tố sống còn giúp kiểm soát đường huyết sau ăn hiệu quả và phòng ngừa nguy cơ hạ đường huyết nguy hiểm. Hai loại Insulin trộn phổ biến hiện nay có thời điểm tác dụng hoàn toàn khác nhau:
Insulin Mixtard (Trộn giữa Insulin thường và Insulin bán chậm): Dòng này bắt đầu phát huy tác dụng làm giảm đường huyết sau khi tiêm 30 phút. Do đó, người bệnh bắt buộc phải ăn sau khi tiêm đúng 30 phút.
Insulin Novomix (Trộn giữa Insulin nhanh và Insulin bán chậm): Loại này có tác dụng cực kỳ nhanh chóng, chỉ từ 5 - 15 phút sau khi tiêm. Vì vậy, người bệnh cần ăn ngay sau khi tiêm từ 5 - 15 phút.
2. Kỹ thuật tiêm Insulin dưới da: Tiêm vùng bụng thế nào mới đúng?
Insulin có thể được tiêm dưới da ở nhiều vị trí như bụng, cánh tay, đùi, mông. Trong đó, vùng bụng là nơi rộng rãi, dễ thao tác và thuận tiện nhất cho người bệnh tự tiêm. Tuy nhiên, rất nhiều người đang hiểu sai về vị trí tiêm quanh rốn:
Vị trí chuẩn xác: Vùng tiêm bụng được tính từ cách rốn ít nhất 2cm hất trở ra ngoài, kéo dài cho đến tận gần mạng sườn. Người bệnh KHÔNG ĐƯỢC tiêm trực tiếp vào vùng quanh rốn trong phạm vi dưới 2cm.
Nguyên tắc luân chuyển mũi tiêm: Để tránh hiện tượng loạn dưỡng mỡ (teo mỡ hoặc phì đại mô mỡ dưới da gây giảm hấp thu thuốc), bạn phải thay đổi vị trí tiêm liên tục. Mũi tiêm sau phải cách mũi trước ít nhất 3cm hoặc chủ động chuyển sang tiêm ở vùng bụng đối diện.
3. Nguyên tắc dinh dưỡng: Không bỏ bữa và cảnh giác với thực phẩm chức năng
Đối với những bệnh nhân đái tháo đường đang điều trị bằng Insulin, việc duy trì một chế độ ăn uống khoa học và đều đặn là điều bắt buộc:
Tuyệt đối không bỏ bữa: Sau khi đã tiêm Insulin, cơ thể bắt buộc phải được nạp năng lượng để cân bằng với lượng thuốc đưa vào. Việc bỏ bữa sau tiêm sẽ dẫn đến cơn hạ đường huyết cấp tính cực kỳ nguy hiểm.
Cơ cấu bữa ăn đầy đủ chất: Một bữa ăn chuẩn y khoa cho người tiểu đường vẫn cần đảm bảo đầy đủ 3 thành phần dinh dưỡng thiết yếu: Tinh bột – Chất đạm – Chất béo.
Thực tế về Thực phẩm chức năng (TPCN): Trên thị trường có rất nhiều loại TPCN được quảng cáo rầm rộ. Người bệnh cần hiểu rằng TPCN chỉ có tác dụng hỗ trợ, hoàn toàn không thể thay thế được bữa ăn chính hay thuốc điều trị. Trước khi chọn mua, hãy tỉnh táo cân nhắc xem loại thuốc/TPCN đó có thực sự "đáng đồng tiền bát gạo" và phù hợp với lộ trình của mình hay không.
4. Hướng dẫn bảo quản Insulin khoa học tại nhà
Bảo quản Insulin sai cách có thể làm bất hoạt hoặc giảm đáng kể tác dụng của thuốc:
Với Insulin chưa sử dụng (Lọ/bút mới mua hoặc lĩnh về số lượng nhiều): Bắt buộc phải bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh (duy trì ở nhiệt độ từ 2 - 8 độ C).
Với Insulin đang sử dụng dở: Sau khi đã lấy ra để tiêm, những lọ hoặc bút Insulin đang dùng dở không được cất ngược trở lại tủ lạnh. Bạn chỉ cần để thuốc ở nơi thoáng mát trong phòng (nhiệt độ đảm bảo dưới 30 độ C). Ở điều kiện này, thuốc có thể sử dụng an toàn và hiệu quả liên tục trong vòng 4 - 5 tuần.
5. Mục tiêu và tần suất theo dõi đường huyết mao mạch tại nhà
Tự theo dõi đường huyết là "kim chỉ nam" giúp người bệnh kiểm tra hiệu quả của phác đồ và kịp thời điều chỉnh lối sống.
Về tần suất đo:
Bệnh nhân mới được chẩn đoán: Khuyến cáo nên đo đường huyết đều đặn từ 2 - 4 lần/ngày.
Bệnh nhân đã kiểm soát ổn định: Vẫn cần duy trì đo tối thiểu 2 lần/tuần, bao gồm cả thời điểm đường huyết lúc đói và đường huyết sau ăn.
Mục tiêu đường huyết chuẩn (Áp dụng chung):
Đường huyết lúc đói (hoặc trước bữa ăn): Đạt từ 4,4 – 7,2 mmol/L (tương đương 80 - 130 mg/dL).
Đường huyết sau ăn (tính từ 1 - 2 tiếng sau khi bắt đầu miếng ăn đầu tiên): Đạt mức < 10,0 mmol/L (tương đương 180 mg/dL).
Lưu ý cá thể hóa điều trị: Mục tiêu đường huyết không giống nhau ở tất cả mọi người. Bác sĩ sẽ kiểm soát rất chặt chẽ (đưa về chỉ số thấp hơn) đối với người bệnh trẻ tuổi, mới phát hiện bệnh và chưa có biến chứng. Ngược lại, mục tiêu này có thể được nới lỏng hơn (chấp nhận chỉ số cao hơn một chút) ở những bệnh nhân cao tuổi hoặc đã có nhiều biến chứng nặng nề để bảo vệ an toàn tối đa cho người bệnh.
Lời kết từ Merinco
Kiểm soát đái tháo đường không đơn thuần là việc uống thuốc hay tiêm Insulin, mà là cả một nghệ thuật phối hợp nhịp nhàng giữa khoa học dinh dưỡng, kỹ thuật điều trị và sự giám sát chỉ số cơ thể liên tục. Những chia sẻ thực tế từ TS.BS Nguyễn Quang Bảy chính là bài học quý giá nhắc nhở người bệnh về tầm quan trọng của việc tuân thủ đúng hướng dẫn chuyên môn.
Để giúp người bệnh không còn phải chịu nỗi đau "đâm kim" đầu ngón tay nhiều lần trong ngày, đồng thời vẽ nên bức tranh biến động đường huyết toàn diện 24/7, Merinco mang đến giải pháp công nghệ đột phá: Hệ thống theo dõi đường huyết liên tục (CGM) Sinocare iCan i3 và FreeStyle Libre (Abbott). Với khả năng cập nhật chỉ số liên tục mỗi vài phút và đưa ra cảnh báo tăng/hạ đường huyết kịp thời, thiết bị CGM thế hệ mới sẽ là người bảo vệ thầm lặng, giúp bạn và bác sĩ tối ưu hóa phác đồ điều trị một cách chính xác và an toàn nhất.
Để được tư vấn về máy, que test đường huyết và hỗ trợ cách chăm sóc bệnh tiểu đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi Công ty TNHH Thương mại Quốc tế MERINCO Văn phòng 1: Phòng 2304, toà nhà HH2 Bắc Hà. Số 15 Tố Hữu, Thanh Xuân, Hà Nội |
